Wil jouw organisatie gouden tijden beleven in dit digitale tijdperk? Volgens Richard Rumelt, een expert op het gebied van organisatiestrategie, bestaat de kern van een goede strategie uit: een analyse van de situatie, een leidende routekaart en samenhangende acties.

Het zou zomaar kunnen dat Richard Rumelt zijn theorie heeft geformuleerd na het lezen van de strategische successen van landsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt (1547 – 1619). Hij is de oprichter van de VOC en wordt door velen gezien als de grootste staatsman uit de Nederlandse geschiedenis. Tot op de dag van vandaag wordt hij bewonderd om zijn strategisch talent. Daarom zetten wij in deze blog Johan van Oldenbarnevelt en zijn winnende strategie in de spotlight.

Roerige tijden vragen om een uitmuntende strategie

Van Oldenbarnevelt leeft ten tijde van de Tachtigjarige oorlog waarin de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in opstand komt tegen de Spaanse overheersing. Maar de Republiek is verdeeld en oorlog voeren is duur. Hij werkt nauw samen met Maurits van Oranje; van Oldenbarnevelt richt zich op de staatszaken en financiën en van Oranje zich op de militaire zaken.

Door de samenwerking met van Oranje worden er gelukkig wat gebieden heroverd. Op economisch gebied doet van Oldenbarnevelt een meesterzet: vanwege de oorlog wordt de Nederlandse handelsvloot door de Spanjaarden en Portugezen de toegang tot de havens in de Oost ontzegd. Daarom besluit hij dat de Vloot van de Republiek richting Indië moet varen. Volgens van Oldenbarnevelt is een staatsbedrijf, een verenigde compagnie, dé manier om enorme winsten te boeken, een groot leger te financieren, de Spaanse overheerser te verdrijven en een handelsgrootmacht te worden. En vanuit die gedachte ontstaat in 1602 de VOC.

Van Oldenbarnevelt bedenkt dat in de beginperiode van de VOC de focus moet komen te liggen op het verdrijven van de Portugezen uit de Aziatische handelsposten. Vervolgens moeten mogelijke handelsconcurrenten op een afstand worden gehouden. Er wordt daarom flink geïnvesteerd in dure militaire operaties. In de beginjaren leidt de VOC dan ook aanzienlijke financiële verliezen, maar uiteindelijk werkt de strategie van Johan van Oldenbarnevelt en wordt de VOC een grote geldbron voor de Republiek. Vanaf het begin van de 17e eeuw gaat het ons land financieel voor de wind en ontwikkelt de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden zich tot een economische wereldmacht.

Bij de oprichting van de VOC geeft de vooruitstrevende van Oldenbarnevelt VOC aandelen uit. Die aandelen zijn de eerste twintig jaar niet verhandelbaar. Het doel is de beginperiode van de VOC te bekostigen en hen de tijd te geven om de Portugezen te verdrijven. Door het uitgeven van aandelen is de VOC misschien wel de eerste multinational ter wereld. Uiteindelijk dreven zelfs de Spanjaarden handel met de compagnie; zo financierden zij indirect hun vijand: onze Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Van Oldenbarnevelts winnende strategie

Wanneer wij de drie elementen van een goede strategie van Richard Rumelt en het verhaal van van Oldenbarnevelt naast elkaar plaatsen, dan blijkt dat de keuzes van de geroemde strateeg overeenkomen met de elementen van Rumelt. Wij lichten dit hieronder toe:

  1. Van Oldenbarnevelt begreep de situatie waarin de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in verkeerde. Hierdoor zag hij welke stappen genomen moesten worden om zijn doel (een vrije Republiek en goed gevulde schatkist) te bereiken.
  2. Hij bestudeerde de krachten van de Republiek en ontwikkelde op basis hiervan een route. In een eerdere blog, Word geen Handzager in het Digitale Tijdperk, vertelden wij dat de Nederlandse uitvinding, de houtzaagmolen, het mogelijk maakte om dertig keer sneller hout te zagen dan met de gebruikelijke technieken. Hierdoor had Nederland algauw de grootste ‘handels’ vloot van de wereld. Mede hierdoor zette van Oldenbarnevelt in op de VOC als krachtig economisch en militair instrument. Tegelijkertijd verdiepte hij zich ook in de zwakte van de concurrenten van de Republiek: de zwakte van de Spanjaarden was dat ze oorlog aan het voeren waren op meerdere fronten en tegen meerdere tegenstanders. Zo kregen wij de tijd en ruimte om een vloot te bouwen.
  3. Tijdens het uitstippelen van zijn routekaart begreep hij dat je intern een eenheid moet vormen om de concurrent, de vijand, te verslaan. Daarom sloot hij een alliantie met Maurits van Oranje en richtte hij de VOC op.
  4. Al zijn strategische keuzes waren coherente acties die in lijn waren met de routekaart: een vloot bouwen, compagnieën samenvoegen, Portugese havens aanvallen en de specerijenhandel opzetten. Al deze acties leidden tot het doel dat de routekaart stelt. Het resultaat was verbluffend want mede dankzij de inzet van Johan van Oldenbarnevelt beleefde Nederland de Gouden eeuw.

Het strategische masterplan van Van Oldenbarnevelt brengt ons tot de volgende vraag: Heeft jouw organisatie een winnende strategie voor het succesvol realiseren van digitale transformatie? Twijfel jij hierover en wil jij met onze professionals sparren? Neem dan contact met ons op voor een goed gesprek.

Ps: voor diegenen die benieuwd zijn naar hoe het van Oldenbarnevelt na al zijn successen is vergaan. Door de gebeurtenissen rondom de Slag bij Nieuwpoort raken hij en Maurits van Oranje in een hevige machtsstrijd verwikkeld. Van Oldenbarnevelt delft uiteindelijk het onderspit en op 13 mei 1619 is hij onthoofd op het schavot op het Binnenhof.

Meer weten over ons verhaal of over onze diensten? Neem contact met ons op.

Bronnen:
https://historiek.net/executie-van-johan-van-oldenbarnevelt-1619/42652/
https://nl.wikipedia.org/wiki/Vereenigde_Oostindische_Compagnie
https://www.youtube.com/watch?v=36DA2gRtjFo
https://degoudeneeuwinbeeld.wordpress.com/politiek/