Wie het verleden niet kent, zal geen greep krijgen op de toekomst. Dit citaat van Golo Mann is in lijn met de boodschap van Xeelas. Deze luidt: Word geen handzager! In deze blog delen wij het verhaal van de houtzaagmolen en de handzagers. Een iconisch verhaal uit onze Nederlandse geschiedenis en relevant voor (bouwgerelateerde) organisaties in het digitale tijdperk.

Nieuwe technologie

Tot en met de 16e eeuw werd er met de hand gezaagd. Dit was inspannend en secuur werk. Twee zagers deden er ongeveer 8 uur over om 1 zaagsnede van 5 meter lengte in een eikenstam met een doorsnede van 60 cm te maken. Dit veranderde eind 16e eeuw met de uitvinding van Cornelis Corneliszoon uit Uitgeest. Hij ontdekte de krukas als middel om de draaiende beweging van een molenas om te zetten in een heen en weer gaande beweging van diverse zaagbladen naast elkaar. Daarmee was de door windkracht aangedreven houtzaagmolen een feit en kon er 30 keer zo snel gezaagd worden als met de hand.

Je zou denken dat de handzagers blij waren met de uitvinding van Cornelis van Corneliszoon uit Uitgeest, ook zij zouden nu veel sneller en gemakkelijker kunnen zagen. Het tegendeel is waar! Het Amsterdamse handzagersgilde verzette zich hevig tegen de opkomst van de houtzaagmolens. Zij zag de molens als een bedreiging en lobbyde bij de gemeente Amsterdam om de lokale economie te beschermen en hout uit andere regio’s te weren.

Gouden tijden dankzij nieuwe technologie

De Zaanstreek was platteland en daar bestonden geen gilden. In deze streek werden dan ook veel houtzaagmolens gebouwd. Hierdoor ging men anders werken: in plaats van thuis of op het platteland, ging men nu in de molen aan de slag. Zo ontstonden er fabriekjes en groeide de Zaanstreek uit tot het eerste industriegebied van Europa.

De snelle houtzaagmolen gaf de economie van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden een enorme boost! De 80-jarige oorlog tegen het Spaanse Rijk liep op zijn einde en de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) had ongekende hoeveelheden gezaagd hout nodig voor de uitbreiding van hun vloot. Door de houtzaagmolen kon ons land in de 17e eeuw de grootste koopvaardijvloot in de wereld opbouwen en hadden wij een enorm concurrentievoordeel op handelsgebied. Ons land beleefde gouden tijden. De uitvinding van Cornelis Corneliszoon van Uitgeest wordt dan ook als één van de belangrijkste uitvindingen uit de Nederlandse geschiedenis gezien.

Maar het weigeren van het Amsterdamse handzagersgilde om mee te gaan in de nieuwe ontwikkelingen betekende uiteindelijk haar einde. De manier van werken was gedateerd. Zij kon niet voldoen aan de enorme vraag aan gezaagde planken en spanten. Daardoor moesten de Amsterdamse scheepswerven ondanks de eerdere boycot, toch hout uit Zaandam importeren. Toen 7 jaar later het Amsterdamse handzagersgilde ter ziele ging, waren in de Zaanstreek inmiddels 53 houtzaagmolens operationeel.

Word geen handzager

Momenteel leven wij in een tijd waarin onze wereld op nog grotere schaal wordt overspoeld door technologische innovaties. De drivers van de hedendaagse veranderingen zijn een aantal clusters van disruptieve technieken die op korte termijn grootschalig toegepast gaan worden. Het gaat onder andere om: Big Data, Internet of Things, Human Machine Interfacing en Data Analytics. Organisaties die nieuwe technologie succesvol toe gaan passen, zullen grote efficiëntie voordelen halen over de concurrentie die dit niet doet. Benut jij de kansen die nieuwe technologie biedt in voldoende mate? Richt jij jouw bedrijf dusdanig in dat jij flexibel kunt inspelen op nieuwe ontwikkelingen? Zo niet, dan is het alternatief dat jij een handzager wordt. Dat jij over 5 jaar weggeconcurreerd bent door bedrijven die de klus 30 keer sneller kunnen klaren.

Wil jij meer weten over hoe jouw organisatie optimaal gebruik kan maken van nieuwe technologie? Neem dan contact met ons op voor een oriënterend gesprek. Bekijk ook eens deze gratis kennissessie!

Bronnen:
https://archief.amsterdam/stukken/verdwenen_amsterdam/zaagmolensloot/index.nl.html
https://www.entoen.nu/nl/noord-holland/zaanstreek/scheepsbouw
https://www.houtzaagmolen-uitgeest.nl/sites/default/files/sccvu_ccvu_en_de_eerste_moderne_economie_jan._2014.pdf