Blog

Bedrijfsverzuiling, een hindernis bij jouw digitaliseringsproject

Dick Klaassen

mei 19, 2020 | blog

Digitalisering gaat niet van een leien dakje! Er zijn een aantal randvoorwaarden waaraan moet worden voldaan om succesvol te digitaliseren. Met De Digitaliseringsscan breng je deze in kaart. In de afgelopen jaren hebben wij De Digitaliseringsscan uitgevoerd bij diverse industriële bedrijven. Eén van de hindernissen die wij regelmatig aantreffen bij digitaliseringsprojecten is bedrijfsverzuiling. Daarom bespreek ik in deze blog hoe bedrijfsverzuiling er in de praktijk uitziet en hoe je deze hindernis elimineert. Maar eerst kijken we kort naar hoe verzuiling in Nederland is ontstaan.

Bedrijfsverzuiling

Tot eind 19e eeuw was Nederland een vrij open maatschappij waarbij verschillende groepen naast elkaar leefden. De verzuiling begon met de schoolstrijd: religieuze groeperingen hadden behoefte aan bijzonder onderwijs en streden voor het krijgen van staatssteun voor het oprichten van scholen. Daarnaast leefde onder de verschillende groeperingen de behoefte om de eigen ideologie door te voeren in de politiek. Het resultaat was onder andere een katholieke, protestantse en liberale partij die ieder opkwamen voor de belangen van hun achterban. Verzuiling zorgde ervoor dat als je bijvoorbeeld protestants was, je alleen de protestantse media volgde, je kinderen naar een protestantse school stuurde en op een protestantse partij stemde.

Tegenwoordig is er ook een duidelijke scheiding tussen de verschillende groepen in industriële bedrijven. Er zijn drie zuilen te onderscheiden: het management, de engineers en de monteurs. Iedere zuil heeft zijn eigen vakjargon. In plaats van eigen kerken hebben ze hun eigen kantines. Ze praten over andere programma’s en lezen andere boeken.

De management zuil bestaat uit abstracte en strategische denkers. De focus ligt op het bewerkstelligen van bedrijfsgroei in overeenstemming met de langetermijnvisie. Wat tijdens het uitvoeren van De Digitaliseringsscan opvalt is dat managers zich afvragen waarom de dingen die ze initiëren niet altijd worden opgevolgd. “Ik heb het al drie keer uitgelegd, maar er wordt niks mee gedaan”, is iets wat wij regelmatig van managers horen.

In de engineers zuil denkt men procesmatig. Engineers gaan meestal uit van een binaire realiteit. Dat zaken in de echte wereld genuanceerder zijn is niet altijd even duidelijk voor hen. Engineers concentreren zich op technische mogelijkheden en willen dat de organisatie techniek goed benut. De engineers die wij hebben gesproken gaven aan dat het management heeft verteld welke richting ze op willen, maar dat het zo globaal is gecommuniceerd dat het op verschillende manieren ingevuld kan worden. Hierdoor geven ze vaak hun eigen invulling aan de gewenste verandering.

De monteurs zijn praktijkgericht. In de monteurs zuil denkt men dan ook heel concreet. De focus ligt op wat er daadwerkelijk in de praktijk moet gebeuren om klanten goed van dienst te zijn. Uit de gesprekken met monteurs bleek dat ze telkens tegen dezelfde problemen aanlopen. Ze vragen zich dan ook af waarom het management kosten verspilt aan zaken die niks oplossen.

De monteurs en het management zijn net als de protestanten en de katholieken; ze hebben twee compleet verschillende denkwerelden. De monteurs hebben niet veel op met ‘het waarom van de organisatie’. Het management stippelt de strategie uit maar heeft geen weet van de echte problemen waar monteurs dagelijks mee geconfronteerd worden. De ervaring leert dat digitaliseringsprojecten falen wanneer er sprake is van gebrek aan eigenaarschap binnen de verschillende lagen van het bedrijf. Wanneer een project toch onverhoopt wordt doorgedrukt, volgt er meestal geen adaptatie op de werkvloer. Als bedrijf zul je daarom moeten ontzuilen, wil je succesvol digitaliseren. Laten we even kijken welke factoren de ontzuiling in Nederland op gang brachten.

Bedrijfsontzuiling

Onder invloed van de massamedia, de groeiende welvaart en protestbewegingen kwam vanaf 1960 de ontzuiling in Nederland op gang. Steeds meer mensen gingen buiten hun zuil kijken en kregen hiermee inzicht in de belevingswereld van mensen uit een andere groepering. Dit proces ging gepaard met emancipatie en ontkerkelijking. Welke les kunnen bedrijven hieruit leren?

Bedrijven zullen de hiërarchische structuur moeten loslaten. Het management dient niet langer als de priester of de dominee aan de rest te vertellen wat juist is. Daarentegen is de sleutel het communiceren van ‘het waarom van het bedrijf’ en welke strategische richting daaruit voortvloeit. Als de monteurs en engineers dit weten kunnen ze hun eigen ideeën en initiatieven hierop aanpassen. Aan de andere kant is het ook niet meer voldoende om als monteur te klagen dat ze het daarboven niet hebben begrepen. Je zult naar boven moeten stappen en zeggen: “Dit werkt zo niet. Ik heb dit nodig en op deze wijze zal het wel werken.” Wanneer monteurs en engineers zien dat hun ideeën en initiatieven worden geadopteerd en uitgerold volgt er eigenaarschap van de ontplooide (digitaliserings)projecten.

Kortom, zorg dat iedereen in de boot komt zitten en mee roeit. Voorkom dat mensen in de tegenovergestelde richting roeien of vanaf de zijlijn water in de boot gooien. Dit wordt alleen bereikt als de diverse groepen kennis hebben van elkaars gedachten en ideeën; als men interesse in elkaar toont, meer met elkaar interacteert en met elkaar in gesprek blijft. Je kunt ondersteunde tools hiervoor gebruiken zoals het intranet, video rapportages op bedrijfsbeeldschermen en nieuwsbrieven.

Wil je succesvol digitaliseren en ben je benieuwd of jouw organisatie aan alle randvoorwaarden voldoet, doe dan De Digitaliseringsscan. We schreven hier eerder over in een vorige blog. Zie jij op digitaliseringsgebied door de bomen het bos niet meer? Neem dan contact met ons op voor een oriënterend gesprek.